Frakkastígur 1

IÐA ehf

Grænar áherslur verða í fyrirrúmi í nýju húsi sem rísa mun að Frakkastíg 1. Verkefnið var valið í samkeppni Reykjavíkurborgar um „grænt húsnæði framtíðarinnar” árið 2022. Sjá meira hér.

Uppbygging er á hendi Iðu fasteignaþróunarfélags og Lendager Ísland hefur leitt hönnun verksins. Björt Ólafsdóttir, framkvæmdastjóri Iðu, segir að kolefnisfótspor hússins verði 50% minna en venja er, og að lögð verði rík áhersla á að endurnýta auðlindir í uppbyggingunni eins og kostur er. Húsið sé hannað með það að markmiði að vera í fararbroddi bygginga á Íslandi sem minnkar umhverfisálag á loftslag og náttúru. Björt segir að unnið sé eftir stefnumörkun stjórnvalda, bæði ríkis og borgar, um samdrátt í kolefnislosun í mannvirkjageiranum. 

Í byggingarlýsinguverkefnisins kemur fram að:

"Gert er ráð fyrir því að nota allt efni sem kemur upp við gröft og framkvæmdir á staðnum aftur, annaðhvort til landmótunar og landslagshönnunar eða sem útærslur fyrir áningarstaði á lóðinni og jafnvel í kringum hana eftir þörfum. Einnig er gert ráð fyrir því að nota byggingarefni sem fellur til eins og afgang af timbri, járnum og steypu í bygginguna sjálfa eða landslagshönnun. Til dæmis er hægt að nýta afgangs steypu í fyrirfram hönnuð mót og þannig útbúa sökkla fyrir hjólastanda sem dæmi, bekki eða aðra hluti. Timbur er auðveldlega hægt að meðhöndla, endurhanna og endurnýta í klæðningar bæði inni og úti."

Gömul vegrið verða nýtt í klæðningu á húsinu, í um 20% af heildarklæðningunni. Sjá nánar í frétt á vef Vegagerðinnar.

Framkvæmd og áskoranir á verkstað

Verktakafyrirtækið Arnarhvoll sér um framkvæmdina við Frakkastíg 1, en þetta er fyrsta samstarfsverkefni félagsins og Iðu. Þótt hönnun verksins hafi verið langt komin þegar verktaki kom að borðinu, kallar hringrásarnálgunin á breytt vinnulag miðað við hefðbundna uppbyggingu.

Áskoranirnar við hringrásarverkefni eru nokkrar en alls ekki óyfirstíganlegar. Þegar unnið er með endurnýtt efni er mikilvægt að hafa tímann fyrir sér þar sem það gengur ekkert alltaf allt upp sem var lagt var upp með í byrjun. Til dæmis getur efnið sem býðst til endurnotkunar verið minna en þarf til að klára verkefnið. Í tilfelli Frakkastígs 1 var áætlunin að klæða húsið með vegriðum frá Vegagerðinni, en magnið sem fékkst dugði ekki til að klæða allt húsið. Þá þurfti að fara aftur að teikniborðinu og aðlaga hönnunina til að gera ráð fyrir öðru efni með vegriðunum. Sömuleiðis getur kolefnislétt steypa verið erfiðari í notkun en hefðbundin, en samkvæmt verktökunum er vandamálið ekki það stórt að ekki sé hægt að finna góða lausn. Þolinmæði og lausnamiðuð hugsun er lykilatriði.

Hringrásarbyggingar krefjast því nánara samstarfs milli verktaka, hönnuða og verkkaupa en venja er og er einn helsti lærdómurinn af verkefninu mikilvægi þess að hafa svigrúm og tilbúið „plan B“.

Vegna þessa óljósa tímaramma er erfitt fyrir verktaka að bjóða föst verð í sambærileg verkefni, þar sem breytileikinn er meiri og stöðlun minni samanborið við hefðbundin verkefni. Mikilvægt er að hugsa lausnamiðað og þá er þetta eins og hvert annað verkefni sem þarf að leysa. Oft þarf að læra á meðhöndlun óhefðbundinna efna, en til að mynda þurfti burðarþolsverkfræðingur hússins að meta sérstaklega hvernig er best að festa vegriðin utan á húsið. Það þarf líka að hafa nef fyrir því að sækja óhefðbundið efni og það gerir hönnun hússins aðeins tímafrekari og háðara breytingum.

Þótt endurnýting efna skili ekki endilega beinum fjárhagslegum sparnaði í verkefni af þessari stærðargráðu, þá liggur virði í reynslunni og þróun nýrra vinnubragða. Framkvæmdin við Frakkastíg er liður í almennri þróun í byggingariðnaði þar sem umhverfisáhrif og vottanir vega æ þyngra.

Hér að neðan má sjá upptöku frá morgunfundi um Frakkastíg 1 sem haldinn var 3. desember 2025:

https://www.youtube.com/watch?v=Z6HJdd_pqII