Eyrarvegur 42

Apr 16
3 min read

Verkefnið við Eyrarveg 42 á Selfossi er athyglisvert dæmi um hvernig stór fasteignafélög geta innleitt hringrásarhagkerfið í framkvæmdir sínar. Þegar Húsasmiðjan og Blómaval tóku ákvörðun um að flytja starfsemi sína úr fasteigninni varð ljóst var að ákveðnir byggingarhlutar á lóðinni myndu ekki nýttist undir nýja starfsemi og breytt skipulag á lóð. Þeir hlutar sem um var að ræða voru gróðurhús og viðbygging, viðbygging úr límtré og stálrekkar þar sem timbur hafði verið geymt.

Strax í upphafi verkefnis var ákveðið að kanna aðrar leiðir heldur en hefðbundið niðurrif og förgun enda efnin ágætlega heilleg þótt að þau hafi ekki hentað fyrir áframhaldandi notkun fyrir verslun á þessum stað.

Undirbúningur

Grundvöllur ákvörðunartöku var ítarleg úttekt verkfræðistofu á byggingarmagni og ástandi efna. Með því að greina aldur og endurnýtingarmöguleika áður en framkvæmdir hófust, var hægt að meta raunhæfni þess að taka byggingarhlutana niður á heillegan hátt, flytja þá og koma í nýtt hlutverk á nýjum stað.

Tímalínur verða að ganga upp

Til að finna viðtakendur fyrir gróðurhúsin sem þurfti að fjarlægja var farin sú leið að birta auglýsingu, meðal annars í Bændablaðinu og í héraðsblöðum til að ná til bænda og verktaka á Suðurlandi. Þessi nálgun skilaði strax miklum áhuga, sem staðfestir að eftirspurn eftir notuðu byggingarefni er til staðar ef upplýsingum er miðlað á rétta staði. Með því að miðla því að Eik vildi koma gróðurhúsunum í áframhaldandi not fékk félagið í kjölfarið ýmsar aðrar skemmtilegar fyrirspurnir um aðra byggingarhluta heldur en gróðurhúsin og möguleg tækifæri fyrir hringrás efna. Til dæmis kom upp sú hugmynd að nýta stál úr rekkum í stúku fyrir íþróttavöll.

Hins vegar kom í ljós að tímasetning er lykilatriði í endurnotkun byggingarefna. Í sumum tilfellum, líkt og hjá leikskóla sem vantaði efni í skýli, mættust tímalínur niðurrifs og þarfarinnar ekki, sem varð til þess að efnið nýttist ekki í það tiltekna verkefni. Ef byggingarefnin eiga að nýtast þarf að vera hægt að taka við þeim strax, eða geyma þau á öruggum stað í millitíðinni.

Annað sem verður að ganga upp í tengslum við tíma, eru niðurrifsheimildir og uppbyggingarheimildir. Það tekur tíma að afla þessara heimilda og öll skipulagsvinna tekur tíma. En með góðu skipulagi er hægt að vinna mikla undirbúningsvinnu á meðan beðið er eftir niðurrifsheimild.

Fjárhagslegur ávinningur

Einn mikilvægasti lærdómurinn fyrir fagaðila er að fjárhagslegur ávinningur hringrásarverkefna liggur sjaldan í söluverði efnisins, heldur í forðuðum kostnaði. Í tilfelli gróðurhússins reyndist hagkvæmara fyrir EIK að greiða aðila fyrir að fjarlægja eininguna og nýta hana annars staðar en að greiða há förgunargjöld og flutning á urðunarstað.

Þótt upphafskostnaður við greiningu og utanumhald hafi verið hærri, sýndu útreikningar þegar verkefninu var lokið að verkefnið skilaði nettó sparnaði, þegar litið var til þess hvað hefðbundið niðurrif hefði kostað.

Helstu áskoranir

Verkefnið afhjúpaði ákveðnar hindranir sem fagaðilar þurfa að hafa í huga:

Niðurrifsaðferðir: Skortur á nægilega nákvæmum leiðbeiningum við niðurrif getur valdið skemmdum á verðmætum einingum, líkt og gerðist að hluta með límtréshlutann. Leggja þarf áherslu á varðveislu við niðurrif, frekar en flýti.
Leyfisveitingar: Mikill flöskuháls getur myndast þar sem bæði þarf niðurrifsheimild á upprunastað og uppbyggingarheimild á nýjum stað. Ef þessi ferli taka langan tíma getur efnið staðið ónotað mánuðum eða árum saman, sem eykur hættu á skemmdum.
Skilgreining á verðmætum: Mikilvægt er að skilgreina efnið sem um ræðir vel. Sumir hlutir sem virðast verðmætir við fyrstu sýn geta verið óhóflega kostnaðarsamir í flutningi og niðurtekt
Tímalínur: Tímasetning niðurrifs og bið eftir leyfisveitingum geta sett viðkvæmar tímalínur viðtakenda úr skorðum, sem getur leitt til þess að erfiðara er að fá aðila til að taka við og nýta efni. Oft þurfa aðilar efnið á ákveðnum tíma, sem passar ekki endilega við niðurrif.

Samantekt

Reynsla Eikar af Eyrarvegi 42 hefur sýnt að hringrásarnálgun er raunhæf ef hún er hluti af ferlinu strax í upphafi. Verkefnið var lærdómsríkt en að endingu fundust lausnir sem útheimtu lágmarks förgun. Félagið hefur einnig unnið að öðrum hringrásarverkefnum, svo sem endurnýtingu á hluta af gleri úr Smáratorgi 3, sem var nýtt sem skilrúm á sýningu og síðar í Frakkastíg 1.

Fyrir fagaðila í geiranum er ljóst að þróa þarf skýrari ferla fyrir niðurrif og endurnýtingu til að draga úr áhættu og hámarka þann umhverfislega og fjárhagslega ávinning sem þessi nálgun býður upp á.